+90 312 219 54 51[email protected]Koç Towers, Söğütözü · Ankara
Banko Law Firm & Mediation
Makale · Uyuşmazlık Çözümü ve Arabuluculuk

Dava Şartı Arabuluculuğun Kapsamı: Hangi Uyuşmazlıklarda Dava Açmadan Önce Arabulucuya Başvurulmalı?

Banko Law Firm & Mediation2 dk okuma

Arabuluculuk, Türk hukukunda 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile ihtiyarî bir yöntem olarak düzenlenmiş, 2018 yılından itibaren ise belirli uyuşmazlıklar bakımından dava şartı hâline getirilmiştir. Dava şartı olan uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurulmadan dava açılması hâlinde dava usulden reddedilmektedir.

Dava şartı arabuluculuğun kapsamı aşamalı olarak genişletilmiştir. İlk olarak 1 Ocak 2018’den itibaren işçi ve işveren alacakları ile işe iade davaları 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesiyle kapsama alınmıştır. Ardından 1 Ocak 2019’dan itibaren konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat talepleri Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesiyle, 28 Temmuz 2020’den itibaren de belirli tüketici uyuşmazlıkları 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 73/A maddesiyle dava şartı arabuluculuğa tabi kılınmıştır.

5 Nisan 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7445 sayılı Kanun ile 6325 sayılı Kanun’a eklenen ve 1 Eylül 2023’te yürürlüğe giren 18/B maddesiyle de kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar (ilamsız icra yoluyla tahliye hariç), taşınır ve taşınmaz malların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar, Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan kaynaklanan uyuşmazlıklar ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklar kapsama alınmıştır. Dava şartı arabuluculuğun işleyişi, Kanun’un 18/A maddesindeki genel kurallara tabidir.

Tüketici uyuşmazlıklarında ayrıca parasal sınır dikkate alınmalıdır. 2026 yılı için 186.000 TL’nin altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunlu olup arabuluculuk aranmaz; bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda ise tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir.

2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi, 1 Ocak 2026’dan itibaren devam eden dosyalara da uygulanmaktadır. Tarifeye göre dava şartı sürecinin sehven veya mükerrer kayıt ya da uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olmaması nedeniyle sona ermesi hâlinde arabulucuya ücret ödenmez.

Sonuç olarak dava öncesinde uyuşmazlığın dava şartı arabuluculuk kapsamında olup olmadığının, birden fazla talep varsa her bir talep bakımından ayrı ayrı belirlenmesi gerekmektedir. Arabuluculuk sürecinin dava açma ve zamanaşımı sürelerine etkisi de bu değerlendirmenin bir parçası olmalıdır.

Kaynaklar

  • 6325 sayılı HUAK m.18/A, 18/B
  • 7445 sayılı Kanun (RG 05.04.2023/32154)
  • 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3
  • 6102 sayılı TTK m.5/A
  • 6502 sayılı TKHK m.68, 73/A
  • 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (RG 26.12.2025)
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulamadaki değişiklikler takip edilmelidir.