+90 312 219 54 51[email protected]Koç Towers, Söğütözü · Ankara
Banko Law Firm & Mediation
Seri · Enerji ve Doğal Kaynaklar

Enerji Arz Güvenliği ve Ulusal Petrol Stoku Yükümlülüğü

Banko Law Firm & Mediation2 dk okuma30 Günlük Petrol ve Enerji Hukuku · 29. Gün

Enerji arz güvenliği; ithalat kaynaklarının çeşitlendirilmesi, yerli üretimin artırılması ve olası arz kesintilerine karşı yeterli stok bulundurulması gibi unsurları kapsayan stratejik bir politika alanıdır. Petrol piyasasında bu politikanın en somut hukuki aracı, ulusal petrol stoku yükümlülüğüdür. 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 16. maddesi, ulusal petrol stokunun tutulmasına ilişkin çerçeveyi belirlemektedir. Buna göre belirli lisans sahipleri, Kanun ve Ulusal Petrol Stok Komisyonu kararlarıyla belirlenen miktarlarda stok tutmakla yükümlüdür. Komisyon, stok seviyeleri ile olağanüstü durumlarda stokların kullanımı ve yeniden tamamlanması konularında karar almaya yetkilidir.

Stok yükümlülüğünün takibi amacıyla EPDK, lisans sahiplerinin stok izleme sistemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemiştir. Bu kapsamda ilgili lisans sahiplerinin tank otomasyon ve ölçüm sistemlerini kurması ve stok verilerini düzenli olarak Kuruma bildirmesi gerekmektedir. Eksik stok tutulması hâlinde, Kanun'un 19. maddesi uyarınca eksik tutulan miktar üzerinden idari para cezası uygulanmaktadır.

Ulusal petrol stoku, uluslararası iş birliği mekanizmalarıyla da bağlantılıdır. Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) üyesi olan Türkiye, Ajans tarafından acil durum eylem planlarının devreye alınması hâlinde bu süreçlere katılım sağlamaktadır. Nitekim UEA'nın Mart 2026'da acil durum eylem planını devreye almasının ardından, zorunlu petrol stoklarının 13–31 Mart döneminde yüzde 46'sının, 1 Nisan–10 Haziran döneminde ise yüzde 42'sinin piyasa faaliyetlerinde kullanılmasına izin verilmiştir. Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelere bağlı arz riskleri nedeniyle, Ulusal Petrol Stok Komisyonu kararı doğrultusunda EPDK'nın 11 Haziran 2026 tarihli ve 14646 sayılı Kurul Kararı ile stokların yerine konulması için öngörülen süre 31 Aralık 2026'ya uzatılmıştır.

Lisans sahiplerinden ayrıca kriz yönetimi ve acil durum planları oluşturmaları, tedarik zincirindeki aksamalara karşı alternatif kaynak ve lojistik seçeneklerini önceden değerlendirmeleri beklenmektedir.

Sonuç olarak ulusal petrol stoku yükümlülüğü, lisans sahipleri bakımından sürekli izleme ve raporlama gerektiren bir yükümlülüktür. Komisyon kararlarının ve stok seviyelerine ilişkin güncel düzenlemelerin yakından takip edilmesi, idari yaptırım risklerinin önlenmesi bakımından önem taşımaktadır.

Kaynaklar

  • 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu m.16, m.19
  • EPDK Kurul Kararı 27.07.2017/7204-9 (stok izleme sistemi)
  • EPDK Kurul Kararı 11.06.2026/14646 (stokların yerine konulma süresi)
  • UEA Acil Durum Eylem Planı (Mart 2026)
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulamadaki değişiklikler takip edilmelidir.