Constitutional Court Pilot Judgment on Freedom of Expression in Penal Institutions
By its judgment of 19 February 2026 in application No. 2019/789, published in the Official Gazette No. 33392 of 6 October 2026, the Plenary of the Constitutional Court found that freedom of expression had been violated through the withholding of documents belonging to persons held in penal institutions and the blocking of access to periodical and non-periodical publications sent from outside. The Court also found that the structural problems relating to these practices persisted beyond individual applications and could lead to many similar violations. It therefore decided to apply the pilot judgment procedure so that the problem would be remedied not only for the applicants but also for others in a similar situation.
In the events giving rise to the applications, books, newspapers, magazines and various written documents belonging to convicts and detainees in various penal institutions, or sent to them by post and courier, were examined by the institution administrations. It was decided that some publications would not be handed over and would be retained by various methods on the grounds that they contained terrorist propaganda, were obscene, endangered institutional security or were otherwise objectionable. Individual applications were lodged after challenges to these decisions before the enforcement judges and assize courts were unsuccessful.
The Constitutional Court first examined whether there was a legal basis for penal institutions to withhold documents belonging to prisoners. It found that Articles 35 and 62 of Law No. 5275 and the secondary legislation issued on their basis did not regulate the seizure of prisoners' documents or their retention by other means. It therefore concluded that the interferences did not satisfy the requirement of lawfulness.
The judgment also addressed current practice regarding access to periodical and non-periodical publications sent to penal institutions from outside. The Court stated that whether publications are admitted to the institution must be assessed in line with Law No. 5275 and the criteria set out in the Court's settled case-law. However, it found that despite various earlier violation judgments and findings of structural problems, no uniform, foreseeable and effective review mechanism had been established in practice for handing publications over to prisoners.
The Court noted in particular that the provision of Article 62 of Law No. 5275, under which certain publications are not to be given to prisoners, was not sufficiently clear as to the procedure by which such publications are subsequently kept or withheld by the institution administration. The use in practice of different concepts for the same type of measure, and the lack of clearly defined legal consequences for those measures, were also assessed in terms of the principles of lawfulness and legal certainty.
In conclusion, the Constitutional Court found that the applicants' freedom of expression had been violated and decided to apply the pilot judgment procedure to remedy the existing structural problems concerning access to documents and publications in penal institutions. The judgment confirms once again that it is not sufficient for interferences with freedom of expression in penal institutions merely to pursue a legitimate aim; the interference must have a legal basis, be sufficiently clear and foreseeable, and be applied in line with the safeguards established in the Constitutional Court's case-law.
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun, 6 Ekim 2026 tarih ve 33392 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 19/2/2026 tarihli ve 2019/789 başvuru numaralı Kararı uyarınca, ceza infaz kurumlarında bulunan kişilere ait dokümanların alıkonulması ve dışarıdan gönderilen süreli veya süresiz yayınlara erişimin engellenmesi nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verilmiştir. Kararda ayrıca, bu uygulamalara ilişkin yapısal sorunların münferit başvuruların ötesinde devam ettiği ve benzer nitelikte çok sayıda ihlale yol açabileceği değerlendirilmiştir. Bu nedenle, sorunun yalnızca başvurucu bakımından değil, benzer durumda bulunan diğer kişiler bakımından da giderilmesini sağlamak amacıyla pilot karar usulünün uygulanmasına hükmedilmiştir.
Başvuruya konu olaylarda, çeşitli ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara ait veya kendilerine posta ve kargo yoluyla gönderilen kitap, gazete, dergi ve çeşitli yazılı dokümanlar kurum idarelerince incelenmiştir. Bazı yayınların terör örgütü propagandası içerdiği, müstehcen nitelikte olduğu, kurum güvenliğini tehlikeye düşürdüğü veya sakıncalı bulunduğu gerekçeleriyle ilgililerine teslim edilmemesine ve farklı yöntemlerle muhafaza altına alınmasına karar verilmiştir. Bu kararlara karşı yapılan başvuruların ise ilgili infaz hâkimlikleri ve ağır ceza mahkemeleri nezdinde sonuçsuz kalması üzerine bireysel başvurular yapılmıştır.
Anayasa Mahkemesi, öncelikle mahpuslara ait dokümanların ceza infaz kurumlarınca alıkonulmasının kanuni bir dayanağının bulunup bulunmadığını değerlendirmiştir. 5275 sayılı Kanun'un 35. ve 62. maddeleri ile bu hükümlere dayanılarak çıkarılan ikincil mevzuatın, mahpuslara ait dokümanlara el konulmasını veya bunların farklı yöntemlerle alıkonulmasını düzenlemediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, söz konusu müdahalelerin kanunilik şartını karşılamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Kararda ayrıca, ceza infaz kurumlarına dışarıdan gönderilen süreli ve süresiz yayınlara erişim bakımından mevcut uygulama ele alınmıştır. Anayasa Mahkemesi, yayınların kuruma kabul edilip edilmeyeceğinin 5275 sayılı Kanun ve Mahkemenin yerleşik içtihadında ortaya konulan kriterler çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bununla birlikte, daha önce verilen çeşitli ihlal kararlarına ve yapısal sorun tespitlerine rağmen yayınların mahpuslara teslimine ilişkin uygulamada yeknesak, öngörülebilir ve etkili bir denetim mekanizmasının oluşturulamadığı değerlendirilmiştir. Anayasa Mahkemesi, özellikle 5275 sayılı Kanun'un 62. maddesinde yer alan ve belirli yayınların mahpuslara verilmemesini öngören düzenlemenin, bu yayınların sonrasında ceza infaz kurumu idaresince hangi usulle muhafaza edileceği veya alıkonulacağı konusunda yeterli açıklık taşımadığına dikkat çekmiştir. Uygulamada aynı nitelikteki işlemler için farklı kavramların kullanılması ve bu işlemlerin hukuki sonuçlarının açık biçimde belirlenmemiş olması da kanunilik ve belirlilik ilkeleri bakımından değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, Anayasa Mahkemesi, başvurucuların ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar vermiş; ceza infaz kurumlarında doküman ve yayınlara erişim konusunda mevcut yapısal sorunların giderilmesi amacıyla pilot karar usulünün uygulanmasına hükmetmiştir. Karar, ceza infaz kurumlarında ifade özgürlüğünün sınırlandırılmasına ilişkin müdahalelerin yalnızca meşru bir amaca dayanmasının yeterli olmadığını; müdahalenin kanuni bir temele sahip olması, yeterli açıklık ve öngörülebilirlik taşıması ve Anayasa Mahkemesi içtihadında ortaya konulan güvencelere uygun şekilde uygulanması gerektiğini bir kez daha ortaya koymuştur.
Sources · Kaynaklar
- AYM Genel Kurulu, B. No: 2019/789, 19.02.2026 (RG 06.10.2026/33392)
- 5275 sayılı Kanun m.35, m.62
More in Constitutional Law & Individual Applications
2 min read · EN / TR35Constitutional Court: Transferring a Married Woman's Civil Registry Record to Her Husband's Household Is Not UnconstitutionalAnayasa Mahkemesi: Evlenen Kadının Nüfus Kaydının Eşinin Hanesine Taşınması Anayasa’ya Aykırı DeğilArticle
1 min read · EN / TR
