HAKARET SUÇU VE CEZASI (TCK m. 125)

Hakaret suçu nedir? Hakaret suçunun cezası ne kadardır? Hakarete uğrayan kişi ne yapmalıdır?

Hakaret suçu , bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte “somut bir fiil veya olgu isnat etmek” veya “ sövmek ” suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldırmak şeklinde oluşan bu bakımdan seçimlik hareketli bir suç tipidir. Hakaret suçu kanunda “şerefe karşı suçlar” başlığı altında düzenlenmiştir. Bu suçla korunan hukuki değer kişilerin şeref, haysiyet, namus, toplum içindeki itibarı ve diğer bireyler nezdinde saygınlığı yani kişinin manevi varlığıdır. Hakarete uğrayan kişinin gerçekten rencide olması gerekmez, nitelik olarak buna neden olabilecek yoğunlukta ifadeler olması yeterlidir.

Somut Bir Fiil Veya Olgu İsnat Etmek Suretiyle Hakaret Suçu Ve Cezası

Hakaret suçunun maddi unsurunu oluşturan seçimlik hareketlerden biri olan somut bir fiil veya olgu isnadında önemli nokta isnat edilen şeyin “somut” olmasıdır. Buna örnek olarak birine sadece hırsız  denildiğinde bu somut bir isnat olmayacak burada sövme suretiyle hakaret suçu oluşacaktır. Buna karşılık, bir kimseye, “hırsız, sen kardeşinin kasasından paralarını çaldın.” , denildiğinde  veya “ahlaksız, sen patronunla metres hayatı yaşıyorsun.” , gibi ifadeler kullanıldığında isnat somut nitelik kazanmış ve somut bir fiil veya olgu isnat etmek suretiyle hakaret suçu meydana gelmiş olur. Buna göre isnat olunan fiil veya olgunun “somut” sayılabilmesi için; şahsa, konuya, yere, zamana ve şekle dair bir takım tamamlayıcı unsurların gösterilmiş olması gerekir fakat tüm bunların isnat içeriğinde bulunması gerekmez, somutlaştıracak nitelikte olması yeterlidir. Ayrıca önemli bir diğer husus ise isnat edilen fiil veya olgunun gerçeğe uygun olup olmamasının suçun oluşmasını etkilemeyeceğidir.

İsnadın belli bir şekilde yapılması gerekmez bu nedenle isnat; sözle, yazıyla, resim veya görüntüyle, işaretle yahut herhangi bir davranışla gerçekleştirilebilir.

Somut bir fiil veya olgu isnat etmek seçimlik hareketiyle hakaret ,  suçun temel hali olarak düzenlenmiştir ve 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası ile yaptırım altına alınmıştır.

Sövmek Suretiyle Hakaret Suçu Ve Cezası

Hakaret suçunu oluşturan seçimlik hareketlerden bir diğeri de “sövmek” fiilidir. Sövmek, kişiyi herhangi bir olayla irtibatlandırmaksızın, o kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek ifadelerle kişinin manevi varlığına saldırmaktır. Burada mağdura somut isnatta bulunmaksızın yalnızca bir vasıftan bahsederek, kötü bir niteliği  veya huyu ifade eden sözlerle, örneğin: “sahtekar, serseri, terbiyesiz, hırsız, alçak” gibi ifadelerle veya kişinin bedeni aksaklığını hedef alarak ya da bir hastalıktan bahsederek “topal, kör, frengili, psikopat” tarzında ifadelerle kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırmak şeklinde gerçekleşir.

Burada sövmeyi oluşturan ifadelerin, genel kabul veya örf ve adete göre manevi varlığı zedeleyici, küçük düşürücü, aşağılayıcı bir davranış olarak görülmesi gerekir.

Sövmek seçimlik hareketiyle hakaret suçu da suçun temel hali olarak düzenlenmiştir cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

Huzurda ( Mağdurun Yüzüne Karşı) Hakaret

Huzurda hakaretin kanunda iki şekilde olacağı kabul edilmiştir, bunlar, doğrudan mağdurun yüzüne karşı fiilin işlenmesi veya mağdura yönelik hakaret içeren sesli, yazılı veya görüntülü bir ileti gönderilmesi (TCK m. 125/2) şeklindedir.

Burada iletiden kasıt ise telefon, mektup, sms, e-posta veya sosyal medyada direkt mesaj (DM) ve benzeri yollarla, muhatabın kendisini hedef alan iletim yollarıyla aktarılan hakaret fiilini oluşturan içeriklerdir. Bu şekilde iletişim yolları ile hakaret suçunun işlenmesi de huzurda hakaret kabul edilir.

Gıyapta (Yoklukta) Hakaret

            Kişiye hazır bulunmadığı bir ortamda veya doğrudan (aracısız) öğrenemeyeceği bir şekilde hakaret edilmesi, gıyapta hakareti oluşturur. Gıyapta hakaret suçunun cezalandırılabilmesi için hakaret fiilini, en az 3 kişinin sanıktan öğrenmesi gerekmektedir. Burada önemli olan failin bu 3 kişiye hakaret fiilini iradi olarak duyurmasıdır, bu duyurma telefon mektup, internet veya başkaca bir yolla olabilir. Bu 3 kişinin fiili aynı anda öğrenmesi gerekmez, farklı yer ve zamanlarda örneğin, failin ayrı ayrı  3 kişiye söylemesi şeklinde de işlenebilir fakat dikkat edilmesi gereken husus fiili 3 kişinin öğrenebilme olanağı değil öğrenmesi gerektiğidir. Algılama gücünden yoksun sayılanlar, 12 yaşından küçük olanlar, akıl hastaları, hakaretin söylendiği dili bilmeyenler ve konuşulanları anlamamış olanlar ihtilat ( haberdar olma ) için gerekli 3 kişilik sayıya dahil edilmezler ayrıca öğrenenlerin başkalarına aktarmasında aktarılan kişiler sayıya dahil olunmaz.

Alenen Hakaret Suçu ve Cezası (TCK m. 125/4)

Hakaret suçunun herkese açık yerlerde ya da basın veya yayın yoluyla işlenmesi durumunda alenen hakaret suçu oluşur. Burada “aleniyet” fiilin gerçekleştiği koşullar itibarıyla belirli olmayan ve birden fazla kişi tarafından algılanabilir olmasıdır. Örneğin, sokakta veya açık oldukları müddetçe restoran gibi yerlerde işlenmesi veya televizyonda ya da herkese açık bir sosyal medya hesabından işlenmesi durumunda aleniyet unsuru gerçekleşir.

Hakaret suçunun aleni bir şekilde işlenmesi halinde verilecek ceza ise temel haline göre verilecek cezanın altıda biri oranında artırılmış halidir.

 

Hakaret Suçunun Nitelikli Halleri

Hakaret suçunun, kamu görevlisine karşı görevinden dolayı, veya kişinin siyasi, felsefi veya sosyal düşüncelerinden dolayı veya dinine göre kutsal saydığı şeylere yönelik işlenmesi halinde 1 ila 2 yıl hapis cezasına hükmolunur.

Şikayet: Kamu görevlisine, görevinden dolayı işlenen hakaret suçu hariç, hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikayetine bağlıdır. Buna göre hakarete uğrayan kişinin savcılığa suç duyurusunda bulunması ve şikayetçi olması gerekmektedir.